Pierścień z Pęzina
| Pierścień z Pęzina | |||
| |||
| Autor | nieznany | ||
| Lokalizacja | Muzeum Narodowe w Szczecinie, eksponowany na wystawie „Stare Srebra”, Muzeum Tradycji Regionalnych | ||
| Data powstania | XII–pocz. XIII w. | ||
| Wymiary | {{{wymiary}}} | ||
Pierścień z Pęzina – wykonany ze złota średniowieczny sygnet (datowany na okres od XII do początku XIII wieku), z wyrytą na dużej, prostokątnej tarczce postacią rycerza. Rycerz przedstawiony został frontalnie, w długiej, przewiązanej pasem szacie, z podłużną, trójkątną tarczą i włócznią w dłoniach. Przy brzegach tarczki wyryta została nie rozszyfrowana dotąd inskrypcja składająca się z dziesięciu liter rozdzielonych dwoma znakami greckiego krzyża. Szynę pierścienia ozdabiają sylwetki dwóch schematycznie przedstawionych, leżących lwów zwróconych głowami w stronę tarczki.
Historia
Pierścień zakupiony został do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie w 1998 roku przez „Bosman” Browar Szczecin S. A. Jest on jednym z dwóch identycznych, owianych legendą sygnetów, przechowywanych do końca drugiej wojny światowej na zamku w Pęzinie. Zamek ten do 1703 roku był w posiadaniu pomorskiego rodu Borcków, a następnie rodu Puttkamerów.
Według testamentu Adriana Ernesta von Puttkamera z 1766 roku, pierścienie te „od pradawnych czasów” związane były z zamkiem w Pęzinie i należały do przodków jego matki, Evy Diliany z domu von Borcke. Badacz historii rodu Borcków, Georg Sello, najwcześniejszą archiwalną wzmiankę o „dwóch, wielkich, złotych pierścieniach” znalazł w inwentarzu zamku w Pęzinie, sporządzonym w 1725 r., jeszcze za życia Evy Diliany. W przedwojennych opracowaniach przypuszczano, że pierścienie mogły zostać przywiezione z wyprawy do Ziemi Świętej, być znakami świeckiego stowarzyszenia lub zakonu rycerskiego (np. joannitów, w posiadaniu których w latach 1382–1493 znajdowało się Pęzino). Rodzaj przedstawienia na tarczce wskazuje na typ pieczęci należącej do osoby sprawującej władzę – księcia lub możnowładcy.
Legenda
Według legendy pewnej nocy zjawił się pannie z zamku w Pęzinie duch i kazał jej iść za sobą do kościoła. Tam polecił jej zabrać z ołtarza płonące węgle, wsadzić je do fartuszka i wrócić do zamku nie oglądając się za siebie. Gdy dziewczyna nie wytrzymała i obejrzała się z fartuszka wypadły wszystkie węgle poza trzema. Dopiero po powrocie do zamku zauważyła, że trzyma nie węgle, ale trzy złote pierścienie. Legenda mówiła też, że za każdym razem, gdy jeden z pierścieni zaginie, nieszczęście spadnie na zamek oraz jego właścicieli (wg U. Jahna, 1889).
Bibliografia
- Barthold F.W., Geschichte von Rügen und Pommern, T. 2, Hamburg 1840.
- Frankowska-Makała M., Późnoromański pierścień z Pęzina. Próba interpretacji ikonograficznej, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. XLVI, 2000, s. 307–320.
- Jahn U., Volkssagen von Pommern und Rügen, Nr 10, Berlin 1889.
- Lemcke H., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezierks Stettin. H. 8. Der Kreis Satzig, Stettin 1908, s. 76–79.
- Sagebaum J., Anzeige von zwenen goldenen Ringen, [in:] Dähnert, Pommersche Bibliothek, Greifswald, Bd. IV, Greifswald 1755, s. 295.
- Sello G., Geschichtsquellen des Burg- und Schloßgesessenen Geschlechts von Borcke, Bd. 3, T.1, Berlin 1906, s. 717–718.
- Sello G., Geschichtsquellen des Burg- und Schloßgesessenen Geschlechts von Borcke, Bd 3, Teil 2, Berlin 1910, s. 365 376.
- Stubenrauch A., Die Ringe von Pansin, [in:] “Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde” 1894, s. 169–173.
- Temme, Volkssagen von Pommern und Rügen, Nr 206, Berlin 1840, s. 240–241.
