Marta Grey
| Marta Grey | |||
| aktorka | |||
|
| |||
| Data urodzenia | 22 lutego 1929 | ||
| Miejsce urodzenia | Częstochowa | ||
| Data śmierci | 1 marca 2000 | ||
| Miejsce śmierci | Szczecin | ||
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 18A-13-6) | ||
| Lokalizacja grobu | zobacz na mapie | ||
Marta Grey (1929-2000) – aktorka
Życiorys
Marta Grey (właściwie Marta Graj, także Marta Grey-Lekszycka) urodziła się 22 lutego 1929 roku w Częstochowie w rodzinie romsko-polskiej. Była najmłodszą córką Jana Graja i Katarzyny z Jędrzejowskich. W latach 1947-1949 pracowała jako urzędniczka w Stoczni Gdańskiej. Równolegle uczęszczała do szkoły średniej w Gdańsku. Egzamin maturalny zdała w 1948. W 1950 roku podjęła studia w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie. Z uwagi na stan zdrowia ojca oraz trudną sytuację materialną rodziny zrezygnowała ze studiów. Powróciła do rodzinnej Częstochowy. Tu kontynuowała naukę aktorstwa w Studiu Dramatycznym działającym przy Teatrach Dramatycznych. Studiowała pod kierunkiem dyrektora Edwarda Poredy i Hanny Bielskiej.
Po rozwiązaniu Studia w 1952 roku przez kilka miesięcy należała do zespołu Wojewódzkiego Ludowego Teatru Objazdowego w Łodzi (od 1953 Teatr Ziemi Łódzkiej). Rok przerwy w pracy teatralnej (1953-1954) poświęciła na przygotowania do egzaminu eksternistycznego. Egzamin aktorski zdała z wynikiem dobrym w 1955 roku w Krakowie.
W latach 1954–1956 występowała w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. Zagrała Amparo w sztuce Mariana Pineda Federico Garcii Lorki i Gościa w Ptaku Jerzego Szaniawskiego. Pracując w teatrze uczęszczała jednocześnie jako wolny słuchacz do Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku z siedzibą w Sopocie.
Kilka interesujących kreacji stworzyła w Teatrze Popularnym w Grudziądzu (1956-1958). Główne role zagrała w dramatach Balladyna Juliusza Słowackiego (Balladyna), Wieczór Trzech Króli Williama Shakeapeare'a (Viola) i Grzech Stefana Żeromskiego (Anna Jaskrowiczówna).
W Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie (sez. 1958/59 i 1959/60) zagrała Wandę w Cezarym Baryce Stefana Żeromskiego i Josephine w Smaku miodu Shelagha Delaneya. Z kolei w rzeszowskim Teatrze im. Wandy Siemaszkowej wystąpiła jako Czng Hai-t`ang w Opowieści o kole kredowym Hing-Tao Li (prem. 20 sierpnia 1960). Na tej samej scenie w 1966 roku zagrała Maszę w Trzech siostrach Antoniego Czechowa. Kreacją tą zwróciła uwagę krytyków teatralnych.
W latach 1960-1965 należała do zespołu Teatru Ludowego w Nowej Hucie. Do ciekawszych ról zalicza się Lulu w Barze Wszystkich Świętych Jerzego Broszkiewicza, Fenię w Burzliwym życiu Lejzorka Rojtszwańca Ilii Erenburga i Elenę w Człowieku z gestem Rodolfo Usiglii.
W latach 1967-1970 była aktorką Teatru Polskiego w Bielsku-Białej. Zagrała m.in. Hrabinę Karolową w Panu Wokulskim Bolesława Prusa, Paulinę w Fałszywej monecie Maksyma Gorkiego, Anielę w Chorym z urojenia Molière'a.
W 1970 roku przyjechała do Szczecina. Do końca 1976 roku była aktorką Państwowych Teatrów Dramatycznych. Po reorganizacji placówki występowała w zespole Teatru Polskiego (od 1 stycznia 1977 do końca 1979). Na krótko (sez. 1979/80) przeniosła się do elbląskiego Teatru Dramatycznego, gdzie zagrała m.in. Bolcię w Sowach Grzegorza Walczaka i Hrabinę Respektową w Fantazym Juliusza Słowackiego. Po powrocie na stałe do Szczecina w 1980 roku została zaangażowana do Teatru Współczesnego. Ze sceną tą była związana aż do przejścia na emeryturę we wrześniu 1990 roku. Była aktorką popularną, cenioną i lubianą przez szczecińską publiczność. Najczęściej grywała w sztukach reżyserowanych przez Ryszarda Majora. Prawdopodobnie z uwagi na figurę (była dość korpulentna) oraz lekki zaśpiew w głosie obsadzana była zazwyczaj w rolach drugoplanowych i epizodycznych.
Od 1957 roku była członkiem ZASP.
Jej mężem był aktor Michał Lekszycki (1929-1994).
Zmarła 1 marca 2000 roku w Szczecinie. Została pochowana 3 marca w rodzinnym grobie na Cmentarzu Centralnym (kw. 18A-13-6).
Działalność artystyczna (Szczecin)
Teatr
| Tytuł | Autor | Reżyseria | Forma twórczości | Postać | Teatr | Data premiery |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hamlet | William Shakespeare | Józef Gruda | obsada aktorska | Aktorka II; Gertruda | Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala im. Księcia Bogusława Zamku Książąt Pomorskich) | 15 stycznia 1971 |
| Powrót Odysa | Stanisław Wyspiańska | Wojciech Jesionka | obsada aktorska | Harpija | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 26 marca 1972 |
| Pelikan | August Strindberg | Jitka Stokalska | obsada aktorska | Matka; Margret | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 16 czerwca 1972 |
| Jan Maciej Karol Wścieklica | Stanisław Ignacy Witkiewicz | Aleksander Strokowski | obsada aktorska | Valentina de Pellinée | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 15 października 1972 |
| Śmierć Kopernika | Józef Gruda | Józef Gruda | obsada aktorska | Anna Szyling | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 28 lutego 1973 |
| Radcy pana radcy | Michał Bałucki | Aleksander Strokowski | obsada aktorska | Ewa | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 13 maja 1973 |
| Don Carlos | Friedrich Schiller | Jitka Stokalska | obsada aktorska | Księżna Olivarez | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 1 grudnia 1973 |
| Człowiek znikąd | Ignatij Dworiecki | Józef Gruda | obsada aktorska | Tatiana Cwietkowa | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 12 lutego 1974 |
| Zabawa w koty | István Örkény | Jacek Gruca | obsada aktorska | Paula | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 15 lutego 1975 |
| Śpiąca Królewna | Michał Borzykowski | Janusz Kozłowski | obsada aktorska | Królowa | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 11 listopada 1975 |
| Kartoteka | Tadeusz Różewicz | Jan Jeruzal | obsada aktorska | Kobieta | Teatr Polski | 25 maja 1977 |
| Pan Tadeusz | Adam Mickiewicz | Janusz Bukowski | obsada aktorska | Teatr Polski | 4 lutego 1978 | |
| Rzeź lalek | Anna Janko | Andrzej Chrzanowski | obsada aktorska | Hrabina | Teatr Współczesny | 29 listopada 1980 |
| Ostatni kongres wybielaczy | Andrzej Kojer | Andrzej Chrzanowski, Jacek Koprowicz | obsada aktorska | Teatr Współczesny | 7 maja 1981 | |
| Trzy siostry | Antoni Czechow | Jan Maciejowski | obsada aktorska | Anfisa | Teatr Współczesny | 25 marca 1982 |
| Caligula | Albert Camus | Bogdan Ciosek | obsada aktorska | Żona Mucjusza | Teatr Współczesny | 17 września 1982 |
| Operetka | Witold Gombrowicz | Ryszard Major | obsada aktorska | Matka Albertynki; Dama | Teatr Współczesny | 10 grudnia 1982 |
| Zabicie ciotki | Andrzej Bursa | Wiesław Górski | obsada aktorska | Babka | Teatr Współczesny | 8 stycznia 1983 |
| Miłość Don Perlimplina do Belisy w jego ogrodzie | Federico García Lorca | Ryszard Major | obsada aktorska | Matka Belisy | Teatr Współczesny | 28 października 1983 |
| Nie-Boska komedia | Zygmunt Krasiński | Ryszard Major | obsada aktorska | Zły Duch-Dziewica | Teatr Współczesny | 16 grudnia 1983 |
| Popiół i diament | Jerzy Andrzejewski | Jan Maciejowski, Antoni Gryzik | obsada aktorska | Jurgeluszka | Teatr Współczesny | 23 marca 1984 |
| Pierścień i róża | William Makepeace Thackeray | Wiesław Górski | obsada aktorska | Żona Drwala | Teatr Współczesny | 26 maja 1984 |
| Czarownice z Salem | Arthur Miller | Inka Dowlasz | obsada aktorska | Tituba | Teatr Współczesny | 26 października 1984 |
| Białe małżeństwo | Tadeusz Różewicz | Ryszard Major | obsada aktorska | Matka | Teatr Współczesny | 21 grudnia 1984 |
| Sen | Fiodor Dostojewski | Krzysztof Rościszewski | obsada aktorska | Dama | Teatr Współczesny | 3 marca 1985 |
| W mrokach złotego pałacu, czyli Bazylissa Teofanu | Tadeusz Miciński | Ryszard Major | obsada aktorska | Despotis Helena | Teatr Współczesny | 6 grudnia 1985 |
| Baśń o wronim oku | Jacek Kotlica | Ryszard Major | obsada aktorska | Niania | Teatr Współczesny | 17 maja 1986 |
| Opera za trzy grosze | Bertolt Brecht | Jolanta Bohdal | obsada aktorska | Prostytutka | Teatr Współczesny | 6 lutego 1987 |
| Opętani | Witold Gombrowicz | Ryszard Major | obsada aktorska | Pani Ochołowska | Teatr Współczesny | 24 maja 1987 |
| Wesele | Stanisław Wyspiański | Ryszard Major | obsada aktorska | Tanatos | Teatr Współczesny | 5 grudnia 1987 |
| Tyle wiatru wokoło | Józef Narkowicz | Ryszard Major | obsada aktorska | Matka Maria Jakubowicz | Teatr Współczesny | 19 lutego 1988 |
| Pieśń nad pieśniami | Wiesław Dymny | Ryszard Major | obsada aktorska | Teatr Współczesny | 18 grudnia 1988 | |
| Niebieski ptak | Maurice Maeterlinck | Andrzej Staszczyk | obsada aktorska | Babcia | Teatr Współczesny | 15 grudnia 1989 |
Na scenie
-
-
Marta Grey (Paula), Antoni Szubarczyk (Kelner), Ryszard Zieliński (Wiktor) i Maria Bakka (Orbanowa) w Zabawie w koty (1975) - fot. Stefan Pleśniarowicz
Radio
| Tytuł słuchowiska | Autor | Reżyseria (adaptacja radiowa) | Forma twórczości | Data pierwszej emisji |
|---|---|---|---|---|
| Koniec, który stał się początkiem świata | Jerzy Sawiuk | Czesław Staszewski | obsada aktorska | 30 grudnia 1974 |
| Karczowisko | Marian Kowalski | Sylwester Woroniecki | obsada aktorska | 3 października 1982 |
Telewizja
| Tytuł | Autor | Scenariusz (adaptacja) | Reżyseria | Realizacja telewizyjna | Forma twórczości | Postać | Data emisji |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hamlet | William Shakespeare | Józef Gruda | Janusz Rudnicki | obsada aktorska | Gertruda | 20 września 1971 |
Bibliografia
- Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2009
- Słownik biograficzny teatru polskiego 1910-2000 t. III (praca zbiorowa), Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017
- Zdzisław Sośnicki, 40 lat teatrów dramatycznych Szczecina (opracowanie części dokumentacyjnej Ryszard Markow i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, Szczecin 1985
- Szczecin teatralny cz. I – Twórcy, przedstawienia, festiwale (pr. zbiorowa pod red. Leokadii Kaczyńskiej), Uniwersytet Szczeciński (Materiały, konferencje nr 66), Szczecin 2002
Inne źródła
- Materiały ze zbiorów Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie, w tym życiorys własnoręcznie sporządzony przez aktorkę
- Materiały ze zbiorów Ryszarda Markowa
