Wały Chrobrego (TV)

Wały Chrobrego (1982) – 12 odcinek z historyczno-edukacyjnego cyklu Imiona ulic, realizowanego przez Andrzeja Androchowicza w szczecińskim ośrodku TVP w latach 1982-1986

W odcinku przewodnik, dr Czesław Piskorski, zapoznaje widzów z unikatowym pod względem architektoniczno-urbanistycznym kompleksem budynków użyteczności publicznej w Polsce, usytuowanych na Wałach Chrobrego. Historia i architektura zabytkowych budynków.

Wały Chrobrego - pruski nasyp wzniesiony efektownie na wysokości 49 m nad poziom pobliskiej Odry, stał się w Polsce najbardziej znanym fragmentem Szczecina. Tarasy Wałów Chrobrego i roztaczające się stąd widoki na port zostały utrwalone na tysiącach kolorowych pocztówek, stronach albumów i książkowych okładkach. Zawodowi fotoreporterzy i operatorzy filmowi mają tu nawet swoje stałe upatrzone miejsca, skąd kierują obiektywy na gmach Urzędu Wojewódzkiego, Teatr Współczesny, Muzeum, Wyższą Szkołę Morską, na tarasy, a przede wszystkim na rozlewiska Odry i port.

Wały Chrobrego są fotogeniczne i tego się nie da ukryć. To miejsce stało się niejako wizytówką miasta. Jest miejscem odświętnych przechadzek szczecinian i zaprogramowanych wizyt turystów. Ale z Wałami Chrobrego związane są także ważne wydarzenia w powojennej historii miasta i kraju. Część ludzi już o tym nie pamięta, część po prostu nie wie. Polska kariera tego pruskiego nasypu rozpoczęła się 28 kwietnia 1945 roku, kiedy po serpentynie schodów, ostrożnie, w obawie przed zaminowaniem, wszedł nań po raz pierwszy przedstawiciel polskich władz, inż. Piotr Zaremba (fragment filmu Opowieść prezydenta oraz migawki filmowe na Wały Chrobrego). Ten właśnie polityczny fakt, a nie architektura sprawiły, że Wały Chrobrego przebojem weszły do powojennej historii Szczecina i Polski. Później miały tu miejsce kolejne historyczne zdarzenia.

O historii tej części miasta i genezie narodzin Wałów Chrobrego opowiada dr Czesław Piskorski – najdawniejsze dzieje tej części miasta (podgrodzie, X wiek), geneza powstania nasypu (pruskie forty), budowa tarasów i budynków przez nadburmistrza Szczecina, Hermanna Hakena, prezentacje poszczególnych obiektów oraz ich architektura i funkcje użytkowe przed i po wojnie (przebitki filmowe na omawiane obiekty).

W okresie 37 powojennych lat, Wały Chrobrego były miejscem wielu politycznych manifestacji. W dniach 13 i 14 kwietnia odbył się X Ogólnopolski Zlot Młodzieży pod hasłem „Trzymamy straż nad Odrą”. W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele rządu z prezydentem Krajowej Rady Narodowej, Bolesławem Bierutem. Kolejną uroczystością, również z udziałem prezydenta Bieruta, były pierwsze w Szczecinie ogólnopolskie uroczystości „Święta Morza” (24 czerwca 1947). W kolejnych latach przy Wałach witano polskich żeglarzy powracających z dalekich wypraw. Najwspanialsze powitanie zgotowali szczecinianie kpt. Krzysztofowi Baranowskiemu po jego powrocie z regat „Ostar-72” i podróży dookoła świata (24 czerwca 1973). W tym samym roku na wieczną wachtę odszedł statek-liceum s/s „Konstanty Maciejewicz”, którego sylwetka przez 9 niemal lat zrosła się na dobre Wałami Chrobrego (fragmenty filmów dokumentalnych: Szczecin - pierwsze dni, Powrót kapitana, Pożegnanie statku).

Niejako z Wałów Chrobrego wywodzi się plansza wywoławcza ośrodka telewizyjnego w Szczecinie, z wykorzystaniem zdjęcia Witolda Chromińskiego. Telewizja Szczecin wykorzystuje na stałe wątek Wałów do swych programów. W ten sposób również popularyzuje ten zakątek miasta (fragment programu rozrywkowego Polska leży nad Bałtykiem z udziałem Heleny Majdaniec.

Informacje o programie

scenariusz i prowadzenie: Andrzej Androchowicz
współpraca i konsultacja: Czesław Piskorski
realizacja TV: Krystian Woźniewicz
dźwięk: Waldemar Szparadowski
oprac. muzyczne: Stanisław Modelski
kamery: Gerard Aniołkowski, Jan Paprocki
produkcja: TVP Szczecin 1982
zapis: 18 listopada 1982
emisja:
- 28 listopada 1982, godz. 13.30 (TVP2 pr. lokalny)
- 14 grudnia 1982, godz. 20.00 (TVP2 pr. ogólnop. - Szczecin na antenie Dwójki)