Łomot
| Łomot | |||
| |||
| Dawna nazwa | Łomot | ||
| Nazwa niemiecka | Hagenmühle, potocznie Klappmühle | ||
Łomot (niem. Klappmühle [potocznie]; także Hagenmühle) - dwa obok siebie położone sztuczne zbiorniki wodne, usytuowane przy potoku Osówka. Pozostałość po istniejącym tutaj od średniowiecza do XIX wieku młynie wodnym w Dolinie Siedmiu Młynów. W okresie międzywojennym dawne zabudowania młyna przystosowano do celów rekreacyjnych i mieścił się tutaj ośrodek kolonijny dla młodzieży. Niezagospodarowany po 1945 roku budynek uległ zniszczeniu. [1]
Historia młyna wodnego
Po raz pierwszy wspomniany został w pierwszej połowie XV wieku jako „młyn koło wioski Osów”, cyt.: „[położony] obok [wioski] Osów przy młynie nazywanym [także] Łomot” (up de mole by Wussow belegen genannt de klappe, 1437); także „młyn za wioską Osów pomiędzy młynem Wysokim a młynem Górskim, inaczej zwany Łomot” (mole achter Wussow tuschen der ouer mole und der berchmole anders genomet de Klappe, 1501). Potoczna nazwa, jaką mu nadano powstała od hałasu, jaki wytwarzało koło młyńskie – klapanie i łomotanie. W XVI wieku określany był oficjalnie jako Klappmühle (1549), ale już w XVII wieku równolegle „Młynem Hagena” od nazwiska właściciela i „Młynem Łomot” od wspomnianego hałasu, jaki wytwarzał - „Młyn Hagena lub Łomot” (die Hagensche Mühle oder Klappe, 1659). Nazwa Hagenmühle nie przyjęła się. W XVIII wieku utrwala się na dobre nazwa Klappmühle, w tym czasie kolejnymi właścicielami i dzierżawcami byli Samuel Friedrich, Urban Friedrich, Christian Frederic (Friedrich), Michel Lentz, Wilhelm Mandelkow i Wilhelm Martin Struck, który zmarł w 1816 roku, „był to pijak i prowadził rozwiązłe życie” [2], a młyn sprzedano na licytacji, o czym czytamy w notatce prasowej z dnia 11 grudnia 1818 r.w gazecie szczecińskiej Stettinische Zeitung.
Kolejni dzierżawcy młyna w ciągu W XIX wieku mieli prawo połowu ryb w potoku, nad którym stał młyn. [3] W XX wieku został zamieniony na kawiarnię, a w latach 30 XX w. na stanicę dla młodzieży.
Błędna lokalizacja stawów w Doliny Siedmiu Młynów w latach 1945 - 2013
Należy pamiętać, że lokalizacja stawów w Dolinie Siedmiu Młynów na współczesnych planach miasta, a także na mapie satelitarnej Google nie odpowiada ich rzeczywistemu położeniu. [4] Pierwszy polski plan, na którym oznaczono ich położenie pochodzi z 1948 roku. Niestety już wtedy nieprawidłowo usytuowano na nim położenie stawu Zazulin, uznając, ze jest to drugi ze stawów Ustronie, a także pominięto staw Łomot. Błąd naprawiono dopiero na planie miasta z 1976 roku, gdzie prawidłowo zlokalizowano i opatrzono polskimi nazwami wszystkie dawne stawy młyńskie. Z kolei na planie z 2001 r. ponownie powrócono do błędnej lokalizacji. Staw Zazulin dołączono do stawu Ustronie, nazwę Uroczyska przesunięto na staw powstały współcześnie na zachód od dawnego stawu młyńskiego, któremu z kolei przypisano nazwę kolejnego stawu, Zacisze. Natomiast staw Zacisze otrzymał nazwę Nagórnik, a na niektórych planach został nawet przeniesiony w okolicę dawnego stawu Łomot. Jedynie staw Łomot oraz staw Wyszyna są usytuowane prawidłowo. Żeby to bardziej pogmatwać, na mapach Google, oprócz opisanej już błędnej lokalizacji, zamiast nazwy „Nagórnik” użyto nazwy „Nadgórnik”.
Przypisy
- ↑ T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
- ↑ Max Bruhn, Pommersche Mühlenmeister, Mühlenbesitzer und ihre Gehilfe. Opublikowane [w:] Sedina Archive 1972 (wydanie II poprawione przez Christiane Streitz, Bruchsal 2010), ss. 18, 25, 26, 53, 58, 95, 123.
- ↑ Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; także Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. Szczecin 1996,regest nr 250 z 25 lipca 1549, s. 188; L. W. Brüggemann, Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779, s. 167.
- ↑ Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; por. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
Galeria
Bibliografia
- Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
- Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926.
- Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
- Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.
- Bruhn M., Pommersche Mühlenmeister, Mühlenbesitzer und ihre Gehilfe. Opublikowane [w:] Sedina Archive 1972. (Wydane II poprawione przez Christiane Streitz, Bruchsal 2010).
Zobacz też
Linki zewnętrzne
