Rymań

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rymań
Nazwa niemiecka Roman, Riman
Powiat kołobrzeski
Gmina Rymań
Sołectwo Rymań
Strona internetowa miejscowości.

Geolokalizacja: 53.97709,15.528717

Rymań (niem. Roman, Riman) to wieś położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w środkowej części gminy Rymań. Jest siedzibą gminy wiejskiej Rymań. Wraz z miejscowościami Bukowo, Gołkowo i Starza, wchodzi w skład sołectwa Rymań.

Geografia

Zgodnie z systemem regionalizacji fizycznogeograficznej (wg J. Kondrackiego) Gmina Rymań znajduje się w obrębie:

Położenie

Rymań jest położony w odległości około 32 km od Kołobrzegu (siedziby władz powiatu). Odległości od innych ważniejszych miast regionu wynoszą: od Karlina – 26 km, od Gryfic – 26 km, od Płot – 23 km, od Świdwina – 30 km, od Koszalina – 52 km, a od Szczecina – 107 km. Miejscowość leży w linii prostej 25 km od plaży w Grzybowie (k. Kołobrzegu) nad Morzem Bałtyckim[2].

Klimat

Obszar gminy Rymań leży w Krainie Klimatycznej Gryficko-Białogardzkiej charakteryzującej się występowaniem klimatu przejściowego między klimatem krainy nadmorskiej, stosunkowo łagodnym, a surowszym klimatem Pojezierzy. Dane meteorologiczne właściwe dla obszaru gminy przedstawiają sie następująco:

  • średnia temperatura roczna 7,5o - 7,9oC
  • w okresie letnim 14o -14,5oC
  • liczba dni gorących 13 - 49
  • zima rozpoczyna się w okresie 3-6 stycznia i trwa 45-65 dni
  • pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 40-45 dni
  • średnia roczna suma opadów atmosferycznychwynosi 600-650 mm,
  • okres wegetacyjny roślin rozpoczyna się w dniach pomiędzy 6-8 kwietnia i trwa 215-218 dni.

Obiekty fizjograficzne

Studnica (Jezioro Popiel - położone w lasach niedaleko miejscowości Rzesznikowo w Gminie Rymań, wschodzi w skład zlewni otwartych wód powierzchniowych wraz z licznymi źródłami, źródliskami, torfowiskiem, a także fragmentem starorzecza rzeki Mołstowy i niewielkiej rzeki Popiel, które zajmują razem 156,90 hektarów. Ma kształt owalu, zajmuje powierzchnię 33 hektarów, a jego średnia głębokość to zaledwie 3,5 m, należy więc do jezior płytkich[3].

Przyroda

Niemal połowę obszaru sołectwa Rymań zajmują lasy (wg. stanu na dzień 31.12 2008 956,3 ha, co stanowiło 46,7% ogólnej jego powierzchni]]. Powierzchnia lasów znajdująca się w granicach administracyjnych sołectwa Rymań stanowiła 16,4% powierzchni wszystkich lasów na terenie gminy. W pobliżu wsi Rymań przepływa ciek wodny Rzecznica dopływ Mołstowej.

W rejonie wsi Rymań znajdują się złoża torfowe (złoża na powierzchni około 30 ha).

Na terenie wsi Rymań znajduje się kilka obiektów o statucie pomnika przyrody.

  • Dąb szypułkowy (obw. 300 cm, wiek 150 lat) – niedaleko motelu „Polonez”,
  • Buk zwyczajny odmiana czerwono listna (obw. 300 cm) – na skrzyżowanie ul. Szkolnej i Koszalińskiej,
  • Dąb szypułkowy (obw. 430 cm, wiek 150 lat),
  • Dąb szypułkowy (obw. 380 cm, wiek 150 lat),
  • Buk zwyczajny odmiana czerwono listna (obw. 280 cm, wiek 150 lat) – przy pałacu.

Historia

Pierwsze wzmianki o wsi Rymań pochodzą z 1269 roku. Na początku XIV wieku wieś stanowiła lenno rodu von Manteuffel i w ich rękach pozostawała do połowy XVIII wieku. W 1743 roku zlicytowany majątek kupił Ludwig J. Seld i w 1748 roku odsprzedał go von Wriechenowi. W 1851 roku właścicielem zostaje Aleksander Andre z Ramlewa. Rymań do XIX wieku stanowił dobra rycerskie, które częściowo zostały rozparcelowane. Na przełomie XIX/XX wieku należy do rodziny Hoffmanów, a od 1914 roku do von Denitiza. Rozwój wsi nastąpił w XIX wieku i związany był z jej położeniem na ważnym szlaku komunikacyjnym Szczecin - Gdańsk oraz ze wzrostem znaczenia transportu drogowego[4].

W centrum wsi Rymań znajduje się skupisko starszej zabudowy z kilkoma budynkami o większych walorach architektonicznych. W północnej części występuje zabudowa mieszana: małe osiedle popegeerowskie, zabytkowy pałac (hotel) z parkiem, zabudowa popegeerowska inwentarska i gospodarcza, kościół, zabudowa mieszkalna jednorodzinna wzdłuż drogi oraz wielorodzinna, zespół usług handlowych, była stacja kolejowa, piekarnia, kotłownia, baza magazynowa, zabudowa mieszkaniowa z funkcjami usługowymi oraz stacja paliw. W części południowo-zachodniej, przy drodze krajowej nr 6 stara zabudowa zagrodowa i jednorodzinna, w tym motel i restauracja „Polonez”, w kierunku południowym cmentarz, placówki oświatowe i usług zdrowotnych, nowa siedziba urzędu gminy, wielorodzinne osiedle mieszkaniowe, ogrody działkowe oraz oczyszczalnie ścieków. W części południowo-wschodniej niewielki zespół starej zabudowy mieszkaniowej, osiedle wielorodzinne, tereny przemysłowe (kilka firm). W kierunku wschodnim nowe osiedle budownictwa jednorodzinnego, stadion sportowy, tereny mieszkaniowe budownictwa jednorodzinnego. Wokół miejscowości i w przerwach zabudowy występują duże rezerwy terenowe.

Na obszarze Rymania zarejestrowano 45 stanowisk archeologicznych, na których stwierdzono 58 pozostałości osadniczych z następujących okresów chronologicznych:

  • Epoka kamienia – 5 śladów osadniczych,
  • Kultura łużycka – 8 śladów osadniczych,
  • Okres rzymski – 1 ślad osadniczy,
  • Okres starożytny – 6 śladów osadniczych, 1 osada,
  • Okres wczesnośredniowieczny – 6 śladów osadniczych, 1 punkt osadniczy, 3 osady, 1 grodzisko,
  • Okres średniowieczny – 25 śladów osadniczych.

Grodzisko wyżynne z przełomu VII/VIII i IX wieku, cyplowe o zarysie nieregularnie kulistym, otoczone jest wałem pierścieniowym. Obiekt położony jest w odległości około 1 km na północny zachód od wsi i około 500 metrów na zachód od polnej drogi wiodącej do miejscowości Gołkowo.

Samorząd

Gmina Rymań utworzyła jednostkę pomocnicza gminy: Sołectwo Rymań obejmujące miejscowości: Rymań, Bukowo, Gołkowo, Małobór, Starza. Solectwo jest reprezentowane w Radzie Gminy przez 4 radnych[5]. Mieszkańcy gminy Rymań wybierają radnych do Rady Powiatu Kołobrzeskiego w okręgu nr 5 i radnych do Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 3. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 40, senatora z okręgu wyborczego nr 99, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Gospodarka i infrastruktura

Miejscowość Rymań usytuowana jest po obu stronach drogi krajowej Nr 6 SzczecinKoszalinGdańsk o znaczeniu międzynarodowym. Przez miejscowość przebiegają także dwie drogi powiatowe oraz drogi gminne. Sołectwo Rymań zajmuje powierzchnię 2 057,6 ha.

Dominującą funkcją miejscowości Rymań jest funkcja usługowo – produkcyjna. W mniejszym stopniu Rymań pełni funkcję mieszkaniową i rolniczą. Sołectwo Rymań zajmuje powierzchnię 2.047,6 ha. (tj. 14,0% powierzchni gminy). Użytkowanie gruntów w miejscowości według stanu na dzień 31.XII.2006 roku przedstawia się następująco:

  • powierzchnia użytków rolnych – 940,8 ha (tj. 46,0% ogólnej powierzchni sołectwa).
  • powierzchnia lasów – 956,3 ha (tj. 46,7% ogólnej powierzchni sołectwa),
  • pozostałe grunty i nieużytki 150,5 ha (tj. 7,4% ogólnej powierzchni sołectwa).

Na koniec 2009 roku w Rymaniu było zarejestrowanych 77 podmiotów gospodarczych. Największymi firmami działającymi na terenie miejscowości są:

  • NEAMB” Spółka z o.o.- Rymań, produkcja kontenerów i palet,
  • „Florex” Spółka z o.o. – Rymań, produkcja wyrobów metalowych,
  • „RYMIR” – Rymań, produkcja wyrobów metalowych,
  • Z.U.H.„SAMTECH” – Rymań, diagnostyka pojazdów,
  • Motel i Restauracja „Polonez” – Rymań, gastronomia, turystyka,
  • Piekarnia – Rymań,
  • „Container Modul” Spółka z o.o. – Rymań[6].

Kultura

Tablica nad wejściem do biblioteki

Na ternie miejscowości zlokalizowane są:

Oświata

  • Zespół Szkół Publicznych w Rymaniu powołano uchwałą Rady Gminy w Rymaniu 1 września 2002 roku. W jego skład weszły: Gimnazjum oraz Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki w Rymaniu ze szkołami filialnymi w Dębicy, Drozdowie i Starninie[7].

Kościoły i związki wyznaniowe

Kościół w Rymaniu
  • Diecezja Koszalinsko-Kołobrzeska
  • Dekanat: Świdwin
  • Parafia rzymskokatolicka Rymań pw. Św. Szczepana, data erygowania: 25 stycznia 1968, liczba wiernych: 1791
  • kościół parafialny: Rymań, św. Szczepana (bud. 1933, pośw. 26.12.1945)[8]

Sport

Bazę sportowo-rekreacyjną Rymania tworzą:

  • Kompleks boisk sportowych znajdujący się na stadionie w Rymaniu. Powierzchnia stadionu wynosi około 1 ha. Na kompleks sportowy składają się: pełnowymiarowe boisko do gry w piłkę nożną o nawierzchni trawiastej (6.000 m2), bieżnia żużlowa, boisko boczne, boiska do gry w piłkę siatkową oraz do gry w piłkę koszykową (asfalt). Przy stadionie jest także budynek socjalny i strzelnica,
  • Hala sportowa w Rymaniu o powierzchni 2.530 m2. Hala ma widownię na 535 miejsc, może pełnić funkcję boisk do siatkówki, koszykówki, piłki ręcznej, piłki nożnej halowej oraz tenisa ziemnego. W budynku hali jest również siłownia (117 m2), szatnie oraz zaplecze sanitarne. Hala wybudowana została w 2007 roku przy Zespole Szkół i spełnia wymogi Unii Europejskiej,
  • Boisko wielofunkcyjne „Moje boisko – Orlik 2012”,
  • Tereny rekreacyjne przy Motelu „Polonez” – Klub Jeździecki, sala bilardowa, plac zabaw dla dzieci, tereny do jazdy na quadach.

Na terenie miejscowości działają trzy kluby sportowe:

  • Klub Sportowy "Syrena-Grot" w Rymaniu:

Do głównych zadań klubu należy: krzewienie kultury fizycznej wśród dzieci, młodzieży i dorosłych na terenie działania klubu oraz wychowywanie dzieci i młodzieży poprzez kulturę fizyczną i sport. Klub prowadzi sekcje piłki nożnej i rozgrywa mecze i spotkania towarzyskie na stadionie w Rymaniu.

  • Uczniowski Klub Jeździecki „POLONEZ” w Rymaniu:

Klub jeździecki propaguje jeździectwo jako spędzanie wolnego czasu na łonie przyrody w kontakcie z końmi, organizuje środowiskowe imprezy rekreacyjne i turystyczne, dba o wysoki poziom etyczny, kulturalny i sportowy członków klubu i sympatyków. W 2007 roku udało się przy współpracy z urzędem gminy zorganizować zawody konne, ponadto klub organizuje kolonie w siodle.

  • Uczniowski Klub Sportowy "WIKING" w Rymaniu:

Głównymi zadaniami UKS-u są: planowanie i organizowanie pozalekcyjnego życia sportowego uczniów, angażowanie uczniów do różnorodnych form aktywności ruchowej, gier i zabaw, uczestniczenie w imprezach sportowych, organizowanie zajęć sportowych dla uczniów szkoły w celu wszechstronnego rozwoju ich sprawności fizycznej i umysłowej, organizowanie działalności sportowej ze szczególnym uwzględnieniem funkcji zdrowotnych, organizowanie uczniom różnorodnych form współzawodnictwa sportowego, kształtowanie pozytywnych cech charakteru i osobowości poprzez uczestnictwo w realizacji zadań sportowych[9].

Turystyka

Logo Rymań.jpg

Bazę noclegową i gastronomiczną na terenie Rymania stanowi głównie Motel i Restauracja „Polonez”. Motel posiada 65 miejsc noclegowych w przestronnych i komfortowo wyposażonych pokojach jedno-, dwu- i trzyosobowych oraz apartamentach. Z kolei restauracja posiada 110 miejsc, a w sezonie letnim dodatkowo 80 miejsc na tarasach znajdujących się w otoczeniu oczek wodnych[10].

Przez miejscowość Rymań przebiegają 2 szlaki rowerowe:

  • Pętla Rymańska od jeziora Popiel do jeziora Kamienica. Początek i koniec trasy jest nad jeziorem Popiel, skąd przez Rzesznikowo, Kamień Rymański, Wierzbkę Górna, Dargocice można dotrzeć do jeziora Kamienica, a następnie z powrotem przez Trzynik, Drozdowo, Rymań, Kamień Rymański i Rzesznikowo dociera się do jeziora Popiel. Długość szlaku wynosi 48 km (I wariant) lub 52 km (II wariant). Średni czas przejazdu to 4-5 godzin. Szlak w dużej części biegnie terenami leśnymi, przecina rzeczkę Mołstową i drogę krajowa nr 6,
  • Szlak po nasypie. Trasa szlaku rozpoczyna się od dębu Bogusław w pobliżu jeziora Popiel. Dalej szlak prowadzi przez Skrzydłowo, wzdłuż drogi krajowej nr 6 do Rzesznikowa i Rymania, stamtąd po nasypie kolejowym do Drozdowa, następnie przez Trzynik, Dargocice nad jeziorem Kamienica do Gościna. Długość szlaku wynosi 33,0 km. Średni czas przejazdu to 5 godzin. Rodzaj nawierzchni to droga gruntowa i asfaltowa.

Demografia

Miejscowość Rymań według stanu Urzędu Gminy Rymań, na 31 grudnia 2009 roku liczyła 1.110 mieszkańców. W tym 602 osoby stanowili mężczyźni, a 508 kobiety. Liczba mieszkańców Rymania stanowiła na koniec 2009 roku 29,5% ogólnej liczby ludności gminy Rymań. Gęstość zaludnienia w roku 2011 wynosiła 28 osób/km2. Stosunek ludności w wieku nieprodukcyjnym na 100 osób w wieku produkcyjnym wynosił 55,3[11].

Służba zdrowia

W Rymaniu znajduje się jeden Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Best-Med przy ul. Szkolnej 4. Świadczy on usługi w zakresie podstawowej opieki medycznej[12].

Zabytki

Pałac w Rymaniu

W miejscowości Rymań znajdują się kościół oraz dwa cmentarze:

  • Kościół św. Szczepana w Rymaniu - obiekt ukończony w 1933 roku, postawiony na miejscu poprzedniego kościoła. Budynek murowany z cegły, posiadający podcieniowy przedsionek. We wnętrzu zachował się wystrój z XVII-XVIII wieku i znajduje się barokowa chrzcielnica. Przed kościołem stoi krosnowa dzwonnica, na której do lat 70-tych XX wieku wisiał dzwon (odlany w 1618 roku i przelany w Kołobrzegu w 1876 roku), który wskutek pęknięcia został przetopiony,
  • Cmentarz przykościelny założony został w XVII wieku jako ewangelicki. Obiekt o powierzchni 0,31 ha, obecnie nieczynny. Posiada zachowane granice pierwotnego układu. Nieczytelne kwatery, brak nagrobków i mogił, których układ został zatarty. Na terenie cmentarza istnieje starodrzew (11 lip o średnicy pnia 60 cm, 5 jesionów o średnicy 60 cm),
  • Cmentarz komunalny założony jako ewangelicki na przełomie XIX i XX wieku, nadal czynny. Obiekt położony jest na wschód od wsi (za linia kolejową). Najstarszy zachowany w formie obelisku nagrobek pochodzi z 1922 roku. Powierzchni cmentarza wynosi 0,80 ha. Cmentarz posiada czytelny układ przestrzenny i rozplanowanie kwater (trzy kwatery przedzielone alejami, które promieniście rozchodzą się z centralnie umieszczonego placu), czytelne jest również rozmieszczenie nagrobków i mogił. Na terenie cmentarza występuje starodrzew (50 lip o średnicy pnia 60-120 cm, 10 dębów o średnicy pnia 100-150 cm, 5 świerków o średnicy pnia 80-100 cm i 20 wiązów o średnicy pnia 80-120 cm.

Zespoły pałacowo-parkowe, dworskie

W południowo-zachodniej części Rymania, po północno-zachodniej stronie drogi położone jest założenie parkowo-pałacowe z drugiej połowy XVIII wieku. W skład założenia wchodzą: pałac, dziedziniec z budynkami gospodarczymi oraz park krajobrazowy.

  • Pałac klasycystyczny w Rymaniu wzniesiony został na planie prostokąta w 1751 roku. Jest to obiekt murowany z cegły, otynkowany. Po przebudowie na przełomie XIX/XX wieku zyskał cechy klasycystyczne. W tympanonie zachował się kartusz herbowy rodziny von Rostock. Budynek jest jednokondygnacyjny, z łamanym dachem. W latach 80-tych XX wieku obiekt przeszedł gruntowny remont i obecnie pełni funkcję hotelu i restauracji. Pałac jest przykładem pięknie odrestaurowanego zabytku, malowniczo wpisanego w krajobraz. Pałac jest wpisany do rejestru zabytków (nr rejestru 210, z dnia 22.09.1959).
  • Park krajobrazowy z XVIII wieku to dawny park pałacowy obejmujący część przypałacową i leśną. Całość założenia ma około 10,2 ha, w tym część leśna zajmuje 4,2 ha. Park posiada zniszczone wyposażenie i częściowo wycięty drzewostan (w latach 70-tych XX wieku wycięto 1,5 ha drzewostanu – liczącego 200-400 lat). Zachowały się elementy układu parku: staw z wysepką, malownicze grupy drzew, ciąg spacerowy wijący się serpentyną ku wzgórzu. Mogą one świadczyć założeniu w stylu romantyzmu. Roślinność obcego pochodzenia występowała tylko w sąsiedztwie pałacu, pozostały teren zadrzewiony został głównie dębem i wiązem. Ustalono granicę ochrony układu przestrzennego po obrysie geodezyjnym (powierzchnia około 5,0 ha) i obejmuje ona dziedziniec z pałacem, teren dawnego parku barokowego, łąkę i park leśny. Park jest wpisany do rejestru zabytków (nr rejestru 917, z dnia 28.09.1976).

Na terenie miejscowości Rymań znajduje się około 35 zabytkowych domów murowanych (w tym kilka murowano-szachulcowych), które pochodzą z okresu koniec XIX wiek – lata 30te XX wieku. Domy te zlokalizowane są głównie przy ulicy Koszalińskiej, Kolejowej i Szkolnej, a także pojedyncze domy przy ulicy Krótkiej, Leśnej, Sportowej i Wiejskiej[13].

Pomniki

Na cmentarzu komunalnym (dawniej ewangelickim) wznosi się pomnik, z głazów granitowych, wzniesiony w 1918 roku i poświęcony poległym w czasie I wojny światowej.

Osoby związane z miejscowością

Profesor Władysław Panas

Profesor Władysław Ludwik Panas urodził się 28 marca 1947 roku w Dębicy, niedaleko Rymania. Był najmłodszym dzieckiem Józefa i Marii Panasów. Miał starsze siostry Janinę i Halinę, a także brata Józefa. Został ochrzczony 7 kwietnia 1947 roku w kościele św. Andrzeja Boboli w Gościnie. Do Szkoły Podstawowej w Dębicy uczęszczał w latach 1954-1962. Władka zapamiętano w Dębicy jako grzecznego i dobrze wychowanego chłopca. Owszem, pasał krowy jak inni, ale zamiast kija nosił w ręce zawsze książki, które nieustannie czytał. Dalej edukacja przebiegała w Kołobrzegu w Liceum Ogólnokształcącym im M. Kopernika (1962-1966). Po skończeniu Liceum w Kołobrzegu podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dnia 13 marca 1968 roku wziął udział w wystąpieniach robotniczo-studenckich w Poznaniu, zaś 14 marca został aresztowany przez Służbę Bezpieczeństwa na zajęciach wojskowych, co było niezgodne z ówczesnym prawem, gdyż był w mundurze żołnierza Wojska Polskiego. Trafił niesłusznie do więzienia w Śremie skazany na dwa miesiące. Po ostatecznym skreśleniu 12 grudnia 1968 roku ze studiów, dzięki opiekunce roku Zofii Trojanowskiej trafił do Lublina Pomogła im dr Danuta Paluchowska. Profesor Panas był związany z KUL-em ponad trzydzieści lat (1969-2005). Był profesorem zwyczajnym, teoretykiem i historykiem literatury, wybitnym interpretatorem twórczości Brunona Schulza oraz Józefa Czechowicza, znawcą tradycji żydowskiej w polskiej literaturze i kulturze. Pracę na KUL rozpoczął w 1975 roku. Od 1999 roku kierował katedrą Teorii Literatury Instytutu Filologii Polskiej KUL oraz Międzywydziałowym Zakładem Badań nad Literatura religijną KUL. Był członkiem PAU i PAN, Towarzystwa Naukowego KUL i Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza; redaktorem naczelnym "Roczników Humanistycznych". W latach 70. współpracował z podziemnym czasopismem "Spotkania". W 2005 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego w Drohobyczu, którego nie zdążył odebrać, zmarł 24 stycznia 2005 roku w Lublinie[14].

Przypisy

  1. Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Wydaw, Nauk. PWN, Warszawa 1998, s. 53.
  2. Plan odnowy miejscowości Rymań na lata 2009-2015. Rymań, 2009, s. 5. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XLI/232/10 Rady Gminy Rymań z dnia 16 lutego 2010 r.
  3. Jezioro Popiel W: Regiopedia [online]. [Przeglądany 30 sierpnia 2013].
  4. Okolice Rymania, Siemyśla i Gościna. W: Pomorze Środkowe: przewodnik turystyczny. Jarosław Ellwart. Gdynia: wyd. Region, 2011, s. 137. ISBN 978-83-7591-042-1.
  5. Sołectwa Gminy Rymań W: Urząd Gminy Rymań [online]. [Przegladany 30 sierpnia 2013].
  6. Plan odnowy miejscowości Rymań na lata 2009-2015. Rymań, 2009, s. 10.
  7. Zespół Szkół Publicznych w Rymaniu [online]. [Przeglądany 26 sierpnia 2013].
  8. Informacje o parafii Rymań. W: Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska [online]. [Przeglądany: 26 sierpnia 2013].
  9. Plan odnowy miejscowości Rymań na lata 2009-2015. Rymań, 2009, s. 16-17.
  10. Hotel Polonez [online]. [Przeglądany 26 sierpnia 2013].
  11. Gmina wiejska Rymań. W: Vademecum samorządowca [online] [Przeglądany 26 sierpnia 2013.
  12. Gdzie się leczyć. W: Narodowy Fundusz Zdrowia: Oddział Wojewódzki w Szczecinie [online]. [Przeglądany 25 sierpnia 2013].
  13. Plan odnowy miejscowości Rymań na lata 2009-2015. Rymań, 2009, s. 12.
  14. Profesor Władysław Panas ma swoja bbliotekę w Rymaniu. W: Niecodziennik Biblioteczny: Pismo Miejskiej Biblioteki publicznej. im. H. Łopacińskiego w Lublinie [online]. [Przeglądany 30 sierpnia 2013].

Bibliografia

  • Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Wydaw, Nauk. PWN, Warszawa 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  • Okolice Rymania, Siemyśla i Gościna. W: Pomorze Środkowe: przewodnik turystyczny. Jarosław Ellwart. Gdynia: wyd. Region, 2011. ISBN 978-83-7591-042-1.
  • Plan odnowy miejscowości Rymań na lata 2009-2015. Rymań, 2009. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XLI/232/10 Rady Gminy Rymań z dnia 16 lutego 2010 r.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło