Ulica Swarożyca (TV)

Ulica Swarożyca (1984) – 26 odcinek z historyczno-edukacyjnego cyklu Imiona ulic, realizowanego przez Andrzeja Androchowicza w szczecińskim Ośrodku TVP w latach 1982-1986

Na planie miasta ul. Swarożyca znajduje się w kwadracie 6-d. W jej bezpośrednim sąsiedztwie położone są ulice: Parkowa, Szarotki i Montwiłła. Poniżej skarpy, nad którą góruje Teatr Polski, leży ul. Jana z Kolna. Ten zespół ulic znajdujący się poza ścisłym centrum Szczecina, stanowi część dzielnicy Grabowo. Od 1945 roku patronem ulicy jest Swarożyc, w mitologii słowiańskiej bóstwo solarne, czyli bóg Słońca. Według niektórych badaczy, kult Swarożyca był powszechny w całej słowiańszczyźnie. Ulica Swarożyca nie wyróżnia się niczym szczególnym i z pewnością nie zasługiwałaby na uwagę, gdyby nie fakt, że mieści się przy niej Teatr Polski. W związku z rozpoczynającym się sezonem teatralnym, autorzy cyklu postanowili przedstawić historię teatru i jego współczesną działalność oraz zamierzenia na przyszłość.

Na wstępie historię tej części miasta oraz budynku teatralnego przedstawia stały uczestnik cyklu, regionalista i przewodnik dr Czesław Piskorski, prezentując unikatowe zdjęcia tej części miasta i samego gmachu.

Początki teatru w powojennym Szczecinie sięgają sierpnia 1945 roku. Wtedy to powstał pierwszy polski zespół teatralny z aktorami Hanną Rajkowską, Janem Czabanowskim i Zbigniewem Lubasem na czele. Przy współudziale amatorów przygotowali składankę estradową Nasz debiut. Oficjalnie jednak historia polskiego teatru w Szczecinie rozpoczyna się od Teatru Małego, którego siedzibą były zaadaptowane pomieszczenia budynku Komitetu Miejskiego PPR przy al. Wojska Polskiego 64. Ten sam zespół pod kierownictwem Jana Czabanowskiego 25 grudnia 1945 roku wystąpił z premierą Grubych ryb Michała Bałuckiego. W czerwcu 1946 roku w budynku dawnej loży masońskiej przy ul. Swarożyca został utworzony Teatr Polski pod kierownictwem Bronisława Skąpskiego. Pierwszą premierą były Damy i huzary Aleksandra Fredry.

O początkach teatru w Szczecinie opowiada Ryszard Markow, który pieczołowicie opiekuje się zbiorami archiwalnymi Teatru Polskiego. Prezentuje m.in. zdjęcia ze starych przedstawień, afisze i plakaty teatralne, dzięki którym można przynajmniej w części odtworzyć początki teatru w mieście.

Przed kamerami wystąpili pionierzy tej teatralnej sceny: były zastępca dyrektora PTD Kazimierz Solarski, dyrygent i kompozytor Edmund Borowski, aktorzy Bohdan Albert Janiszewski, Antoni Szubarczyk i Jerzy Kownas, oraz pracownicy techniczni teatru, elektryk Michał Kłym i brygadzista sceny Włodzimierz Stasiw. Wszyscy oni wspominają swoje początki w budynku przy Swarożyca.

O repertuarze placówki w sez. 1984/85 mówi dyrektor Teatru Polskiego Andrzej May. Wraz z nim uczestniczymy we fragmentach próby spektaklu Szachy Stanisława Grochowiaka.

Program realizowany był przed budynkiem Teatru Polskiego i wewnątrz gmachu - na widowni teatralnej, scenie, w garderobach aktorskich, pracowni kostiumów oraz na teatralnym hallu na I piętrze. W odcinku wykorzystano zdjęcia ze zbiorów archiwum Teatru Polskiego.